يك‌نفس، بي‌تخفيف و اجتناب‌ناپذيرند؛ چنان صادقانه و چندان بي‌مهابا كه گويي راه‌شان را از ازل مي‌شناخته‌اند: اشك‌هايم را مي‌گويم و از حضور رسواكننده‌شان ناخشنود نيستم. شايد اصلا براي همين است كه تا اين حد دوست‌شان دارم. تو گويي از سنگ يقين ساخته شده‌اند، رفت و آمدِ مخلِ هيچ ترديدي را بر‌نمي‌تابند. ساكنان جاودانه‌ي خانه‌ي بي‌رونق‌ چشم‌هاي من‌اند. آن‌ها، اشك‌هاي پس از ميلاد كه نه، حتا ناله‌هاي پيش از مرگ‌ همنيستند، گيرم كه به‌آرامي، ناخشنودانه و بي‌صدا مي‌بارند. من حرف نمي‌زنم، من سكوت كرده‌ام، آن‌ها حرف‌هاي ناگفته‌ي مرا بر زباني كه نيست مي‌رانند. من نگاه نمي‌كنم، من كور شده‌ام چون‌كه تو را در چشم‌اندازي پست يا بلند نمي‌بينم. تو در آن‌سوي هيچ‌ها گم شده‌اي و من تو را جست و جو نمي‌كنم. چون‌كه چشم‌هاي من خيس اشك‌اند و حرف‌هاي من در سكوت به‌فريادي بدل شده‌اند كه چشم‌هايم آ‌ن‌ها را مثل سيل مي‌بارند. جايي در جهان نيست كه ياس و درمانده‌گي را بشود در نهان‌گاه آن مخفي كرد، آره، مي‌خواستم همين را بگويم. پس براي همين است كه من با چشم‌هايم در كاسه‌ي تنگ دست‌هايم مي‌بارم. ــ در آن برهوتِ تنگ‌ِ بي‌رونقي كه وسعت‌اش حتا آن‌قدر نيست كه بشود صورت را در آن پنهان كرد و همه‌ي هنرش ـ اگر اصلا هنري داشته است ـ در آن بوده كه روزگاري نه‌چندان دور گرماي نوازش را در روشنايي عشق به‌تو ارزاني بدارد. من حرف نمي‌زنم، چرا كه اشك‌هاي من، خود همه‌ي حرف‌هاست، همه‌ي ناگفته‌ها، همه‌ي آن‌چه بايد گفته شود و نمي‌شود.

در كلماتي كه مي‌خوانم هيچ محبتي نيست، در لحن گوينده اين كلمات هيچ صميميتي احساس نمي‌شود؛ كسي كه از تو عذر خواهي مي‌كند در واقع در كار آن است كه عذرت را بخواهد. او در برج عاج خود‌خواهي‌اش نشسته است. حريف ديرينه در انتظار فرصتي است كه خار بدانديشي‌اش را تا ژرفاي جان‌ات فرو نشاند و در اين راه هيچ ترديدي به‌خود راه نمي‌دهد. ـ آه اگر اين تب لعنتي مجال مي‌داد مي‌توانستم به‌قدر كفايت به‌آن‌چه در حال وقوع است فكر كنم و راست و درست‌اش را نه به‌معيار زر، كه به‌معيار عشق بسنجم. با اين‌همه مي‌دانم اگر رويايي بود ـ كه بود ـ همان بود كه مي‌خواستم‌اش: با رنج‌اش، با وحشت‌اش، با درد و دريغ‌اش، با كابوس‌هاي‌اش، با ناراستي‌اش، با ضعف‌اش، و آن كيفيت عجيب دست نايافتني بودن‌اش. اگر امروز چهار‌شنبه است ـ كه هست ـ حتما بيستم مهرماه است و معناي‌اش صريح‌اش اين‌است كه چهار روز از زماني كه من در تب مي‌سوزم، گذشته است. بازگشتي در كار نيست، گيرم كه چشم‌اندازي هم براي پيش‌رفت به‌چشم نمي‌رسد. ـ و اين تب لعنتي سمجي كه عقل‌ام را ناكارآمد مي‌كند مرا از همه‌ي چيزها بي‌نياز مي‌كند. كاش خدا شانه‌يي داشت كه مي‌توانستم دست‌ام را دور آن حلقه كنم و زير گوش‌اش چيزهايي را به نجوا بگويم كه هرگز فرصت فرياد زدن‌اش را نيافته‌ام، كاش خدا آغوشي داشت كه مي‌توانستم در آن گريه ساز كنم و لباس آهاري‌اش را با اشك‌هاي خاطره‌ام لك كنم، كاش خدا دستي داشت كه مي‌توانستم پنجه در پنجه‌اش فرو كنم، دست‌ام را به‌دست‌اش بدهم، با او و در كنارش راه بروم و همه‌ي ناراستي‌ها را با انگشت نشانه به‌او يادآوري كنم، كاش اگر خدا دستي داشت، يك جاي خالي ناچيز هم براي دست من داشت تا تقدير چنين نباشد كه هر دستي را كه مي‌فشارم دست شيطان باشد. شگفتا كه در اين فضاي ملعنت‌بار هنوز هم مي‌توانم روي پاهاي خودم راه بروم، بي‌نياز به‌خدا و شيطان: دستي بر در و دستي بر ديوار و سنگيناي پاهايي كه بر زمين كشيده مي‌شوند. تا تلاش دست‌ها بي‌ثمر نماند از هيچ كوششي دريغ نخواهم ورزيد. اما حقيقت‌اش اين است كه دل‌ام مي‌خواهد بخواب‌ام؛ صرفا خواب!‌ يك خواب ابدي، عميق و بدون احساس رنج يا دل‌شوره، بدون احساس بازگشت دوباره به‌جهاني كه دوست‌اش نمي‌دارم و در زير آسمان و بر زمين‌اش عمري‌ است كه سرگرداني مي‌كشم. نسيمي كه بر گونه‌ام مي‌وزد، تاثير جان‌بخش بوسه‌ي لب‌سوز آفتاب را بر جسم فرسود‌ه‌ام دو‌‌چندان مي‌كند و مرزهاي حمق و وقاحت را در ذهن‌ام روشنايي تازه‌يي مي‌بخشد. چهار شب گذشته را مطلقا نخوابيده‌ام و تازه ديشب بود كه متوجه شدم اين تب نفرت‌انگيز از يك استعداد ذاتي نهفته سود مي‌برد:‌ فقط شب‌ها به‌اوج خود مي‌رسد. مي‌گويم« فقط تب، آن هم شب‌ها، تا سپيده‌ي هر صبح تن‌ام مثل يك كوره مي‌سوزد.» مي دانم تن‌ام دوست نداشته است تب كند كه تب كرده است. مي‌پرسد« درد هم داريد؟» روي صندلي، رو به‌روي‌اش نشسته‌ بودم و مثل يك دشمن تسليم شده با چشم‌هاي آزرده و نگران به‌او نگاه مي‌كردم. مي‌گويم « نه. ابدا.» بلند شد ايستاد و سايه‌ي عظيم غول‌آسايش ديوار بغل دست‌اش را‌پوشاند. توي گوش‌ام را با دستگاهي كه در دست داشت مي‌كاويد. با اين‌كار خودش را مشغول نشان مي‌داد. «واقعا هيچ دردي نداريد؟» داشت كنار گوش‌ام حرف مي‌زد. صداي نفس‌هاش را مي‌شنيدم و از صداي قلب‌اش خبري نبود. دل‌ام مي‌خواست بخوابم. اين صندلي و اين آدم با آن روپوش سفيدش حال‌ام را به‌هم مي‌زد. مي‌گويم « بيست دقيقه منتظرتان نشستم كه تشريف بياوريد.» چرا؟ براي اين كه از من بپرسد درد هم دارم يا نه؟ «نه، هيچ دردي ندارم.» مي‌گويد: «خب، پس دردش امشب شروع مي‌شود.» سرش را با دستگاه‌اش از توي گوش‌ام بيرون مي‌آورد. احساس آدمي را دارم كه با چشم‌هاي ناباورش شاهد اين واقعه‌ي عجيب است كه هيولايي عظيم‌الجثه به‌آرامي از گوش‌اش خارج مي‌شود تا با او صحبت كند.«باورم نمي‌شود. گوش‌هايتان حسابي چرك كرده‌اند. رنگ مخاط توي گوش به‌طور معمول...» مي‌گردد دنبال چيزي كه رنگ مورد نظرش را داشته باشد. «اين رنگي‌اند.» يك صورتي كم‌رنگ روي يك جعبه‌ي دستمال كاغذي را نشان‌ام مي‌دهد. « اما توي گوش‌هاي شما اين رنگي‌ است.» رنگ قرمز تندي كه مثل يك نوار در ارتفاع پيرهن‌ام تكرار شده است را نشان‌ام مي‌دهد. «و عجيب است كه درد نداريد.» فكر مي‌كنم چرا گفت چرك، چرا نگفت عفونت. پرسيدم «سينه‌ام چي؟» گفت« نه، آن‌جا چرك نكرده است. گلويت كمي ملتهب شده كه با همين آنتي‌بوتيك رفع و رجوع‌اش مي‌كنيم.» بلند شدم از دفترش زدم بيرون؛ آن‌جا كه آفتاب با صميميتي ديرينه با درخت و نسيم و آدميزاد به‌گرمي در سخن بود. «رفع و رجوع‌اش مي‌كنيم، نه؟» نه، بازگشتي در كار نيست. آن كه دست‌ام را مي‌فشارد شيطان است و من دلم مي‌خواهد فقط و فقط بخوابم، حتا اگر اين خواب مرا براي هميشه از دنياي بيدار زنده‌گان جدا كند. نه‌سال و بيست و شش روز از بيست و پنجم شهريورماه سال هشتاد و يك مي گذرد و ما هميشه رفع و رجوع‌اش كرده‌ايم. ـ آه اگر اين تب لعنتي مجال مي‌داد... اين تب لعنتي سمجي كه عقل‌ام را ناكارآمد مي‌كند و آن شعله‌ي گرم تنور نامريي‌اش، مرا از همه‌ي چيزها بي‌نياز مي‌كند.

تالوم، يكم مهرماه نود اين صخره‌ها با لبه‌هاي باثبات و جلوه‌يي استوار از دير‌پايي و هميشه‌گي بودن به‌آميزه‌يي الهام‌آميز از بستر و تابوت ماننده‌اند. در ابتداي صبحي كه از دور‌دست‌هاي نوميدي مايه‌ور بود در هجاي نامفهوم موجي‌هايي بي‌ثبات كه از رويا و وهم سرشار بود، سوار بر زورق حيرت‌انگيز دره‌ها در درياي شگفت‌انگيز طبيعت بكر تا دور دست‌هاي دور رانديم و باز آمديم در حالي‌كه با حسرت به‌اين گل چشم دوخته بوديم:

ببين چه‌طور احساسات‌مان بي‌معنا مي‌شوند،
ببين چه‌طور تغيير كيفيت مي‌دهند به‌شكل كلمه‌هاي بي‌هوده‌ در مي‌آيند
ببين چه‌طور از دست‌مان مي‌گريزند پخش و پلا مي‌شوند مي‌روند توي اين فضايي كه نه صدايي دارد نه رنگ و رويي نه شكل و قيافه‌يي،
ببين چه‌طور در سكوت تمام مي‌شويم،
نيست مي‌شويم،
گم‌و‌گور مي‌شويم
به‌خاطره بدل مي‌شويم،
كه انگار هيچ‌وقت نبوده‌ايم.
ببين چه‌طور همديگر را تهي مي‌كنيم،
‌از همه‌چيز... همه‌چيز... همه‌چيز...
ببين چه‌طور بعدش هميشه مي‌نشينيم و مي‌گوييم:
ـ آه! اي كاش اين‌ها را زودتر گفته بوديم...

به‌اش مي‌گم:«هستي؟» يك‌صدايي از گلوش در مي‌آره كه يعني هست. الا اين‌كه نباشه. اين بعد از اون‌وقتيه كه مدت‌هاست چيزي نگفته و بعد از اون‌وقتي هم هست كه يك سكوت كشدار و تاريك براي يك مدت طولاني بين‌مون اتفاق افتاده ‌كه من نمي‌دونم داره توش چي مي‌گذره. به‌اش مي‌گم: ‌«مياي؟» مي‌گه: «آخه، بارني...» مي‌دونستم همين رو مي‌گه. دل‌اش پيش سگ كوچكه‌شه، پيش من نيست. حق هم داره. من مي‌گم اگه مشيت خدا اين بود كه آدم خودشو اسير يك سگ ناقابل كنه اون‌وقت با هر آدمي يك سگ به‌دنيا مي‌آورد. منظورم اينه كه بند ناف‌شون رو به‌هم سفت و محكم گره مي‌زد. اما شأن آدم اجله. اگه خدا همچين چيزي رو نخواسته پس چرا آدم خودش با خودش اين‌كار رو مي‌كنه كه آدم زورش مي‌ياد وقتي اين رو مي‌بينه كه حال‌اش به‌هم مي‌خوره از اين چيزي كه مي‌بينه.

سر در نمي‌آرم. مي‌گم: «گفته بودي يك كاريش مي‌كني.» مي‌گه: «آره، اما خسته هم هستم. خيلي. تو اينو نمي‌فهمي.» توي چند روز اخير اين هزارمين باره كه اينو مي‌گه. ديگه داره باورم مي‌شه كه نمي‌فهم‌ام. شايد هم راست مي‌گه. اما احتمالا راست نمي‌گه. نمي‌دونم. ممكنه درست بگه. زنده‌گي همينه. بعضي‌ها مي‌گند بي‌رحمه، خيلي‌ها مي‌گند همينه كه هست. اين‌طوريه كه همه‌چيز به‌آخر مي‌رسه. زنده‌گي به‌هيچ‌ كس رحم نمي‌كنه. حتا به‌دل كوچك و مهربان تو كه با دل يك سگ محكم گره خورده. اون‌جور كه انگار از يك پدر مادريد. كسي به‌دنيا نمي‌آد كه براي هميشه باقي بمونه. آدم به‌دنيا مي‌آد، گرفتار مي‌شه، رنج مي‌بره، پير مي‌شه، خسته مي‌شه آخرش هم هيچ‌چي. براي همه همينه. اين‌همه سيل، اين‌همه طوفان، اين‌همه جنگ، اين‌همه دربه‌دري، اين‌همه بدبختي، و توش يك كمي‌ هم فرصت، يك كمي هم يك‌چيز ديگه كه آدم حتا فرصت نمي‌كنه ازش حرفي به‌ميان بياره، بس كه كوتاهه، بس كه ناچيزه. بعد تو اين‌ها همه رو ناديده مي‌گيري. مي‌گم: «آخرش چي؟ مي‌ياي يا نه؟» باد مي‌اندازه تو گلوش مي‌گه: «هووووووووم!» مي‌گم: «اين كه نشد حرف.» مي‌گه: «ول‌ام كن. نمي‌دونم. باور كن نمي‌دونم. گردن‌بندم گم شده. خيلي دوست‌اش داشتم. كلي با هم حرف زده بوديم. حالا اون بدون خبر گذاشته رفته. حتا بدون خدا حافظي. باور كن نمي‌دونم.» اين‌جوريه كه دنيا به‌آخر مي‌رسه.